Cień Winnicy

Winnica. Ziemia twarda po nocy, jeszcze wilgotna, czekająca na motykę. Zagon za zagonem, obietnica owocu zamknięta w sękatych pędach i obietnica potu wpisana w samą jej naturę. To jest pejzaż naszego kapłaństwa, gdy opadnie pierwsza gorliwość; to jest terytorium, na które Ojciec wysyła nas każdego poranka, niezależnie od tego, czy spaliśmy trzy, czy osiem godzin. Tam właśnie, w konfrontacji z surową materią powołania – z twardością ludzkich serc, z jałowością własnych wysiłków – rodzi się napięcie między pierwszym a drugim synem, którzy mieszkają w każdym z nas. Ten pierwszy, profesjonalny, ubrany w poprawność, mówi automatyczne: „Idę, panie!”. To jest nasze poranne Introibo ad altare Dei, nasze publiczne „tak”, nasza funkcja. Ten drugi, ukryty, zmęczony i szczery do bólu, warczy w ciszy: „Nie chcę”.

«Metamelomai»: Mechanizm Zbawienia

Ewangelia Mateusza stawia nas, arcykapłanów i starszych ludu XXI wieku, przed brutalnym pytaniem o realność naszego posłuszeństwa. Chrystus nie pyta o czystość intencji, o piękno deklaracji czy o teologiczną precyzję. Pyta: „Który z tych dwóch spełnił wolę ojca?”. Kluczowe dla zrozumienia tej przypowieści jest greckie słowo opisujące przemianę drugiego syna: metameletheis (μεταμεληθείς). To nie jest wzniosła metanoia (μετάνοια), czyli dogłębna przemiana umysłu i serca, o której tyle głosimy. To coś znacznie bardziej przyziemnego: „opamiętał się”, „zmienił zdanie”, „pożałował”. Metamelomai oznacza zmianę troski, odczucie żalu, który motywuje do odwrócenia konkretnego działania. To teologia drugiego namysłu, realizm, który widzi, że zbawienie dokonuje się nie w sferze idealnych postanowień, ale w prozaicznym akcie powrotu do przerwanej pracy.

Chrystus celowo odwraca logikę religijnej poprawności. Celnicy i nierządnice, ludzie, których całe życie było publicznym „nie” powiedzianym Prawu, wchodzą do królestwa przed profesjonalistami wiary. Dlaczego? Ponieważ ich grzech był jawny i uczciwy. Gdy usłyszeli wezwanie Jana, ich metamelomai było równie konkretne: porzucili swój dotychczasowy warsztat i poszli. Natomiast faryzeusze, mistrzowie teologicznych uzasadnień dla własnej bezczynności, patrzyli na to, ale się nie opamiętali. Ich „tak” było fasadą, za którą kryło się ostateczne „nie” dla woli Ojca, ubrane w szaty pobożności i rzekomej roztropności. To dramat kapłana, który potrafi perfekcyjnie wyjaśnić, dlaczego winnica musi poczekać.

Wincenty a Paulo i Realizm Serca

Wspominamy dziś św. Wincentego a Paulo, człowieka, który w początkach swojego kapłaństwa był modelowym przykładem pierwszego syna. Jego celem było zapewnienie sobie spokojnej przyszłości, zdobycie intratnej prebendy, która pozwoliłaby mu wspierać rodzinę. Jego „tak” dla kapłaństwa było obarczone wieloma ludzkimi kalkulacjami. Jednak wola Ojca dogoniła go w konfesjonale w Folleville i na polach pod Châtillon, gdzie zetknął się z otchłanią duchowej i materialnej nędzy francuskiej wsi. To nie teoria teologiczna go nawróciła, ale widok konkretnego, umierającego chłopa i opuszczonej rodziny. To wtedy w jego sercu dokonało się potężne metamelomai. Jego pierwotne, egoistyczne „idę, panie [po swoje]” zostało zastąpione przez działanie zrodzone z żalu i współczucia. Poszedł. Zorganizował misje, założył zgromadzenia, stworzył system.

My również jesteśmy w niebezpieczeństwie stania się kapłanami-funkcjonariuszami, których „tak” jest tylko elementem liturgicznego i administracyjnego rytuału. Uciekamy przed winnicą w zarządzanie, w budowlankę, w akademickie spory, w polaryzację wewnątrzprezbiterialną. Tworzymy doskonałe programy duszpasterskie, które pozostają na papierze. Mówimy „idę”, po czym zamykamy się na plebanii, by odpisać na maile. Dramat naszego pokolenia kapłanów nie polega na herezji, ale na akedii – na duchowym znużeniu, które paraliżuje wolę i czyni z nas ekspertów od teologii winnicy, a nie jej pracowników. Wincenty uczy, że punktem zwrotnym nie jest kolejna rekolekcyjna obietnica, ale wstrząs wywołany realnym spotkaniem z człowiekiem, który jest winnicą Pana – zaniedbaną, cierpiącą i czekającą na nasze ręce, a nie na nasze słowa.

Ostateczna Lojalność

Bóg nie rozlicza nas z deklaracji, ale z pójścia. Nasza tożsamość nie jest w tym, co przyrzekliśmy w katedrze, ale w tym, co robimy dzisiaj, po cichym «nie chcę» naszego zmęczenia. Wyjdź więc zza muru poprawności i po prostu idź pracować.

Źródło czytań: brewiarz.pl

Zdjęcia: Leonhard Niederwimmer, Peter Jackson — via Unsplash